Poleć nas Znajomym 
                     
       [ Aktuariusz - Baza Wiedzy ]

 » e-BOOK część 1

Uruchamiamy serię szkoleń dotyczących rezerw na świadczenia pracownicze. Pierwsza część odpowie Państwu na podstawowe pytanie czym są i po co tworzymy rezerwy na świadczenia pracownicze. Pokażemy jakie świadczenia w Polsce są najczęściej oferowane pracownikom. Zwrócimy również Państwa uwagę na fakt, iż część z nich jest regulowana przepisami kodeksu pracy.

1. Czym są i w jakim celu tworzone są rezerwy na świadczenia pracownicze?

Każdy z nas jest w stanie już dzisiaj przewidzieć, oczywiście w obecnej sytuacji prawnej, kiedy otrzyma odprawę emerytalną lub nagrodę jubileuszową i w pewnym stopniu określić ich wysokość. Wiadomo, że nie mamy 100% pewności czy te świadczenia zostaną nam wypłacone, ale możemy oszacować ich przewidywaną wartość uwzględniając, np. prawdopodobieństwo „odejścia” z zakładu pracy. Weźmy pod uwagę nagrodę jubileuszową, która przykładowo wypłacana jest pracownikom po 5 latach pracy. To oznacza, że pracownik wykonując swoją pracę w ciągu tych 5 lat przynosi dla zakładu pracy przychód, ale w zamian za przychód zakład pracy musi ponieść koszt w postaci przyszłej nagrody jubileuszowej.

Sens ekonomiczny rezerw nasiwadczenia pracownicze

W związku z tym, aby była spełniona zasada współmierności przychodów i kosztów Jednostka powinna przygotować się do wypłaty nagrody jubileuszowej „odkładając” co roku pewną część przyszłej wartości wskazanego świadczenia. Zatem w roku wypłaty Jednostka będzie już przygotowana na dane zobowiązanie i nie będzie „zaskoczona” koniecznością finansowania danego świadczenia pracowniczego, a także spełniając podstawową zasadę rachunkowości w sposób rzetelny przedstawi swoje sprawozdanie finansowe. Skumulowana do dnia bilansowego cząstkowa wartość przyszłego świadczenia pracowniczego nazywana jest rezerwą.

2. Rodzaje świadczeń pracowniczych, na które w praktyce najczęściej zawiązujemy rezerwy.

Pełną klasyfikację świadczeń pracowniczych przedstawia Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 19 „Świadczenia pracownicze”.  Przez świadczenia pracownicze rozumie się wszelkie formy świadczeń Jednostki oferowane w zamian za wykonaną przez pracowników pracę. Poniższy schemat przedstawia podstawową klasyfikację świadczeń pracowniczych. Zgodnie ze standardem do krótkoterminowych świadczeń pracowniczych zaliczamy wynagrodzenia, składki na ubezpieczenie, płatne urlopy chorobowe i wypoczynkowe, nagrody z zysku, premie, pod warunkiem że przypadają do zapłaty w ciągu dwunastu miesięcy. W ramach świadczeń po okresie zatrudnienia standard wprowadził podział na programy określonych składek oraz programy określonych świadczeń. W Polsce najczęściej spotykany jest program określonych świadczeń, np. program odpraw emerytalnych. Z kolei inne długoterminowe świadczenia pracownicze obejmują nagrody jubileuszowe oraz wypłaty z zysku przypadające do wypłaty w okresie przekraczającym dwanaście miesięcy. Jeżeli jednak jednostka podejmie decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego i z tego tytułu wypłaci świadczenie, wówczas tego typu płatności na rzecz pracowników będziemy traktować jako świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy.

Swiadczenia pracownicze

3. Zasady przyznawania świadczeń pracowniczych.

Świadczenia pracownicze wynikają ze:

  • sformalizowanych programów lub innych sformalizowanych ustaleń między Jednostką a jej poszczególnymi pracownikami, grupami pracowników i ich przedstawicielami, np. zakładowy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, 
  • wymogów prawnych lub ustaleń branżowych, np. kodeks pracy, karta nauczyciela, karta górnika,
  • niesformalizowanych praktyk, które powodują powstanie zwyczajowo oczekiwanego zobowiązania. Przykładem takiego oczekiwanego zobowiązania jest sytuacja, w której zmiana niesformalizowanych praktyk Jednostki powoduje niemożliwe do zaakceptowania pogorszenie stosunków z pracownikami.

Nadrzędnym dokumentem regulującym uprawnienia do świadczeń pracowniczych jest kodeks pracy, który określa minimalne wymogi dotyczące wypłaty podstawowych świadczeń po okresie zatrudnienia: odpraw emerytalno - rentowych (art. 92’) oraz odpraw pośmiertnych (art. 93). W Polsce rezerwy zawiązuje się najczęściej na wskazane wyżej świadczenia. Poniższa tabela wskazuje wysokość wybranych świadczeń określoną w kodeksie pracy.

Zasady Kodeksu Pracy art. 92' oraz art. 93

Podkreślamy raz jeszcze, że są to minimalne wymogi. Jednostki mogą oferować swoim pracownikom wyższe świadczenia.
Z punktu widzenia rezerw na świadczenia pracownicze na szczególną uwagę zasługują nagrody jubileuszowe, które są wypłacane w trakcie trwania zatrudnienia. Nagroda jubileuszowa przysługuje pracownikom w związku z osiągnięciem określonego stażu pracy i co do zasady jest wypłacana z dniem, w którym nabywa on do niej prawo. Kodeks pracy nie reguluje minimalnych wymogów dotyczących nagród jubileuszowych, a więc nagrody nie należą się wszystkim pracownikom. Zasady i tryb jej wypłacania określone są w regulaminach wynagradzania zatwierdzonych przez Jednostkę lub w aktach wykonawczych do ustaw obejmujących określone grupy zawodowe. Dla przykładu wskażemy poniżej przykład programu nagród jubileuszowych, który dotyczy pracowników samorządowych.


Zasady przyznawania nagród jubileuszowych

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłącza w szczególnym wypadku nagrodę jubileuszową z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Tym samym, jeżeli nagroda jubileuszowa przysługuje pracownikowi nie częściej niż co 5 lat, pracodawca nie ma obowiązku potrącić z niej składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast nagroda jubileuszowa wypłacana częściej zostaje zaliczona do podstawy.
Zgodnie z art. 152 kodeksu pracy pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Urlop wypoczynkowy jest prawem podmiotowym pracownika o charakterze osobistym, wobec tego pracownik nie może się zrzec prawa do urlopu. Urlopu wypoczynkowego niewykorzystanego za dany rok należy pracownikowi udzielić najpóźniej do końca trzeciego kwartału następnego roku kalendarzowego, tj. do 30 września roku następującego po roku, za który przysługuje. Z ustawy o rachunkowości nie wynika bezwzględny nakaz tworzenia rezerw na niewykorzystane urlopy wypoczynkowe. Decyzję w tej sprawie podejmuje Jednostka, która musi przeanalizować jakiej grupy pracowników dotyczą niewykorzystane w danym roku kalendarzowym urlopy wypoczynkowe oraz czy koszty z tytułu wynagrodzeń za zaległe urlopy są istotne.
Świadczenia pracownicze wymienione wyżej stanowią zobowiązania pracodawcy wobec pracowników, na które najczęściej zawiązuje się rezerwy. Do innych świadczeń sporadycznie pojawiających się w regulaminach wynagrodzeń, na które powinniśmy zawiązywać rezerwy należą:

  • odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych,
  • ekwiwalenty energetyczne,
  • deputaty węglowe,
  • świadczenia przejazdowe, np. kolejowe,
  • nagrody rzeczowe zależne od stażu pracy.


W następnej części wskażemy jedyną rekomendowaną przez standardy rachunkowości metodę wraz z wykazem danych niezbędnych do wyceny rezerw na świadczenia pracownicze.

ATTUARIO - Aktuariusz
Biuro Aktuarialne

phone506_ 441 107
22 371 66 96

email



Aktuariusze Fair Play 2011

NAPISZ DO NAS
Oddzwaniamy natychmiast!

* wypełnij wszystkie pola formularza





Zaufali nam:

aktuariusz